Web sitesi yaptırma süreci: nelere dikkat edilmeli?

Web sitesi projelerinde en pahalı hata, hedefi netleştirmeden tasarıma geçmektir. Siteniz telefonla arama ya da WhatsApp mesajı mı getirsin, form doldurtsun mu, ürün mü satsın, yoksa yalnızca güven veren bir kartvizit mi olsun? Bu soruların cevabı sayfa yapısını, menüyü ve içeriğin tonunu belirler. Hedefi tek cümleyle yazabiliyorsanız, ajansla yapacağınız ilk görüşme de çok daha verimli geçer.

İkinci adım, siteyi kimin ziyaret edeceğini tarif etmektir. Nazilli'deki bir mobilya mağazasının müşterisi ile Kuşadası'ndaki bir otelin misafiri aynı soruları sormaz. Biri ürün fotoğrafı ve ölçü bilgisi arar, diğeri konum, oda görseli ve rezervasyon yolu. Kimin hangi bilgiyi aradığını bilmeden yazılan sayfalar, güzel görünse de iş getirmez. Birkaç gerçek müşterinin size telefonda ya da mağazada ne sorduğunu not etmek bile iyi bir başlangıçtır.

Üçüncü adım, rakip ve benzer siteleri incelemektir. Amaç kopyalamak değil, sektörde ziyaretçinin neyi beklediğini görmektir. Beğendiğiniz üç dört siteyi, beğendiğiniz ve beğenmediğiniz yönleriyle birlikte not edin. Bu notlar, ajansa soyut bir “modern olsun” isteği yerine somut bir yön verir. Projenin kapsamını bu aşamada netleştirmek, ilerideki ek maliyet ve süre tartışmalarının büyük kısmını da önler.

Ajans ya da serbest çalışan adına kayıtlı bir alan adı, iş ilişkisi bittiğinde ciddi bir soruna dönüşebilir. Alan adı sitenizin adresidir; e-posta adresleriniz, Google'daki kayıtlarınız ve basılı materyalleriniz ona bağlıdır. Kayıt sahibi bilgilerinde kendi adınızın ya da şirketinizin yer aldığını mutlaka kontrol edin. Hizmet sağlayıcı alan adını sizin adınıza almıyorsa, bunu proje başlamadan önce sözleşmeye yazdırın.

Aynı mantık barındırma (hosting) hesabı ve site yönetim paneli için de geçerlidir. Siteniz bir ajansın sunucusunda duruyorsa, gerektiğinde sitenin tam bir kopyasını ve yönetici erişimini alabileceğinizi öğrenin. Hiçbir zaman ayrılmayacağınızı düşünseniz bile, bu bilgiler bir iş sigortasıdır. Teslim sırasında alan adı, hosting, panel ve varsa e-posta hesaplarına ait erişim bilgilerinin yazılı olarak size devredilmesini isteyin.

Alan adının yenileme tarihini de takvime işleyin. Süresi dolan bir alan adı, sitenin ve e-postaların birdenbire kapanmasına yol açabilir. Yenileme hatırlatmalarının hangi e-posta adresine gittiğini kontrol edin; eski bir çalışanın ya da ajansın adresine gidiyorsa, uyarıyı kimse görmez. Bu küçük kontrol, yıllar sonra yaşanabilecek büyük bir kesintiyi önler.

Tasarım çoğu zaman beklendiği kadar uzun sürmez; asıl gecikme metin, fotoğraf ve hizmet bilgilerinin hazır olmamasından kaynaklanır. Ajans sayfa taslaklarını hazırlar, ancak “hakkımızda” metnini, hizmet açıklamalarını ve gerçek fotoğrafları yalnızca siz sağlayabilirsiniz. İçerik gelmeden tasarım tamamlanmış sayılmaz, çünkü metnin uzunluğu ve görselin oranı yerleşimi değiştirir.

Genel stok görseller yerine işletmenizin kendi fotoğraflarını kullanmak, güven açısından belirgin bir fark yaratır. Mağazanızın girişi, ekibiniz, ürünlerinizin yakın çekimi ya da işinizin yapılışı, yabancı bir ziyaretçi için en ikna edici kanıttır. Profesyonel çekim gerekiyorsa bunu süreç başında planlayın; ürün fotoğrafı için ürün fotoğrafçılığı hizmeti buna örnek bir destektir.

Metinleri yazarken müşterinizin sorduğu soruları başlık yapmak iyi bir yöntemdir. “Nerede hizmet veriyorsunuz, nasıl randevu alınır, ne kadar sürede dönüş yapılır” gibi soruların net cevapları, hem ziyaretçiye hem arama motorlarına yardımcı olur. Sayfa metinlerinin arama niyetine göre nasıl düzenleneceğini içerik ve sayfa optimizasyonu çalışması ayrıca ele alır.

• Logo dosyaları (mümkünse vektör) ve marka renkleri.
• Hizmet ya da ürün açıklamaları, sık sorulan sorular.
• İşletmenize ait gerçek fotoğraflar ve varsa tanıtım videosu.
• Adres, telefon, çalışma saatleri ve harita bilgisi; her yerde aynı yazımla.
• Kullanabileceğiniz müşteri yorumları, yalnızca izin aldıklarınız.

“Site kuruldu” ile “site aranabilir ve ölçülebilir şekilde kuruldu” arasında büyük fark vardır. Güvenli bağlantı (SSL sertifikası), sitenin adresinde kilit simgesini görmenizi sağlar ve artık neredeyse her site için beklenen bir standarttır. Bunun yanında temel meta etiketleri, site haritası ve Google Search Console bağlantısı olmadan site, arama motorlarına kendini doğru anlatamaz. Bu işlerin neler kapsadığını web sitesi SEO temelleri sayfasında ayrıca bulabilirsiniz.

Mobil uyumluluk ve hız, ayrı bir başlık olarak sözleşmede yer almalıdır. Müşterilerinizin büyük bölümü siteyi telefondan açacaktır; yavaş yüklenen ya da ekrana sığmayan bir sayfa, ziyaretçiyi saniyeler içinde kaybettirir. Teslimden önce siteyi kendi telefonunuzda, farklı bir tarayıcıda ve mümkünse başka birinin cihazında açıp deneyin. Teknik bir sorun şüpheniz varsa, ayrıntılı bir teknik SEO denetimi bu tür eksikleri sistematik biçimde ortaya çıkarır.

Ölçüm altyapısı da kuruluma dahil olmalıdır. Sitenin kaç kişi tarafından ziyaret edildiğini, hangi sayfadan telefona ya da forma geçildiğini görmek için Google Analytics ve olay takibi gibi bir ölçüm aracı kurulmalıdır. Ölçmediğiniz bir şeyi iyileştiremezsiniz. Form gönderimleri ve telefon tıklamalarının ölçülmesi, ileride yapacağınız reklam ve SEO yatırımlarının karşılığını görmenizi sağlar; ayrıntı için dönüşüm optimizasyonu sayfasına bakabilirsiniz.

• SSL sertifikası ve https yönlendirmeleri.
• XML site haritası, robots dosyası ve temel meta etiketleri.
• Google Search Console ve Google Analytics kurulumu.
• Telefonda hızlı açılan, ekrana düzgün sığan yapı.
• Form gönderimleri için e-posta bildirimi ve test kaydı.

Web sitesi birkaç farklı yöntemle yapılabilir: hazır site oluşturucular, WordPress gibi içerik yönetim sistemleri ya da tamamen özel yazılmış çözümler. Hazır oluşturucular hızlı başlamak için uygundur ama esneklik ve veri kontrolü sınırlıdır. WordPress, içerik yönetimi ve genişletilebilirlik açısından yaygın bir seçimdir; ayrıntı için WordPress web tasarım sayfamız var. Özel çözümler ise yüksek kontrol sağlar, ama bakım yükü de büyür.

Seçimde belirleyici olan, siteyi sonradan kimin güncelleyeceğidir. Metin ve fotoğrafı kendiniz değiştirmek istiyorsanız, yönetim paneli anlaşılır olmalıdır. Hiç dokunmayacak, her şeyi ajansa bırakacaksanız, bu durumda bile erişim haklarınızın size ait olduğundan emin olun. Ayrıca platformun yıllar içinde güncelleme, güvenlik yaması ve yedekleme gerektirdiğini; bunu kimin yapacağını baştan konuşun.

Satış yapacaksanız e-ticaret altyapısı ayrı bir karardır. Ürün sayısı, ödeme ve kargo ihtiyacı kurumsal bir tanıtım sitesinden çok farklıdır. Bu durumda Shopify ile WooCommerce karşılaştırması gibi bir rehber, karar vermeden önce doğru soruları sormanıza yardımcı olur. Tanıtım sitesi ve mağaza ihtiyacını karıştırmamak, projenin kapsamını sağlıklı tutar.

Teklifi karşılaştırırken yalnızca toplam bedele bakmak yanıltıcıdır; asıl fark, kapsamda yazan maddelerdedir. Kaç sayfa hazırlanacağı, hangi dillerin olacağı, içeriği kimin yazacağı, görsellerin kimden geleceği, teknik kurulumların hangileri olduğu, kaç revizyon turu yapılacağı ve teslim sonrası desteğin neleri içerdiği açıkça yazılmalıdır. Kapsam ve süre teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir; yazılmayan bir şey, sonradan ek iş olarak fiyatlandırılabilir.

Fikri mülkiyet ve kullanım hakları da gözden kaçan bir maddedir. Tasarımın, kodun ve içeriğin sahipliğinin teslimden sonra kime ait olduğunu sorun. Özellikle özel yazılan bölümlerde, başka bir ajansa geçmek istediğinizde elinizde ne kalacağını bilmelisiniz. Ödeme planının aşamalara bağlanması, yani işin belirli bir bölümü tamamlandıkça ödeme yapılması, her iki tarafı da korur.

Ajans seçerken bu sorulara nasıl cevap verdiklerini de izleyin. Ayrıntılı, şeffaf ve sabırlı cevap veren bir ekip, proje boyunca da aynı tutumu sürdürme eğilimindedir. Sorularınızı geçiştiren bir muhatap, teslimden sonra da ulaşılması zor biri olabilir. Genel bir değerlendirme çerçevesi için dijital pazarlama ajansı seçerken dikkat edilecekler yazısı işinize yarayabilir.

Kapsam büyüdükçe süre uzar: tek sayfalık bir tanıtım sitesi ile çok sayfalı, özel tasarımlı bir kurumsal site aynı takvimde bitmez. Kesin süre projenin kapsamına, içeriğin ne kadar hazır olduğuna ve onay döngülerinin hızına bağlıdır. Bu nedenle kapsam ve süre teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir; her projeye özel bir zaman çizelgesi çıkarmak, genel bir süre vaadinden çok daha dürüsttür.

Tipik bir projede şu aşamalar izlenir: ihtiyaç ve hedef toplantısı, sayfa yapısının (site haritasının) onayı, tasarım taslakları, içeriğin yerleştirilmesi, geliştirme, test, yayına alma ve yayın sonrası kontrol. Her aşamanın sonunda yazılı onay vermek, sonradan “bunu böyle istememiştim” tartışmalarını azaltır. Onay verdiğiniz bir aşamaya geri dönmek, genellikle işin o kısmını yeniden yapmak anlamına gelir.

Süreci sizin tarafınızdan yavaşlatan en yaygın etken, geri bildirimin gecikmesidir. Taslağı gören kişi sayısını sınırlamak, tek bir karar vericiyi belirlemek ve geri bildirimi toplu, net maddeler halinde iletmek, takvimi korur. En iyi ekiple çalışsanız bile, onay bekleyen bir proje ilerleyemez. Sürecin tek taraflı olmadığını baştan kabul etmek, sürpriz gecikmeleri azaltır.

Site yayına alınmadan önce küçük bir kabul testi yapın. Tüm sayfaları, menü bağlantılarını ve formları tek tek deneyin; gönderilen formun size ulaştığını görün. Telefon numaralarına tıklayınca arama ekranının açıldığını, harita bağlantısının doğru adrese gittiğini kontrol edin. Yazım hatalarına, eksik görsellere ve “lorem ipsum” gibi unutulmuş yer tutucu metinlere dikkat edin.

Arama motoru tarafında da son bir bakış gerekir. Her sayfanın kendine özgü bir başlığı ve açıklaması olmalı, site haritası Search Console'a gönderilmeli ve test aşamasında kapalı tutulan “arama motorlarına gösterme” ayarı yayında kapatılmalıdır. Bu ayarın açık unutulması, sitenin haftalarca aramalarda görünmemesine yol açabilen klasik bir hatadır. Yerel bir işletmeyseniz, sitenin adres ve telefon bilgilerinin Google işletme kaydıyla birebir aynı olması da önemlidir; bunun için yerel SEO rehberine bakabilirsiniz.

Yayından sonra da iş bitmez. İlk haftalarda ölçüm araçlarının veri topladığını, formların çalıştığını ve sayfaların indekslenmeye başladığını izleyin. Yayına almadan önce eski bir siteniz varsa, eski adreslerden yenilerine yönlendirme (301) kurulması gerekir; aksi halde mevcut görünürlüğünüzü kaybedebilirsiniz. Bu taşıma işlemi kapsama dahil değilse, projeye başlarken bunu ayrıca konuşun.

• Tüm formları ve telefon bağlantılarını gerçek cihazda deneyin.
• Her sayfada başlık, açıklama ve doğru görsel metinleri olduğunu doğrulayın.
• Arama motorlarını engelleyen test ayarının kapatıldığından emin olun.
• Eski adresleriniz varsa yönlendirmelerin çalıştığını kontrol edin.
• Ölçüm kodlarının yayında veri topladığını görün.

Bir web sitesi yayına girdiğinde bitmiş bir ürün değil, bakım isteyen canlı bir varlıktır. Yazılım güncellemeleri, güvenlik yamaları, yedekleme ve hosting yenilemesi düzenli ilgi ister. Bu işlerin teslimden sonra kimde olacağını, bunun ücretli ya da ücretsiz hangi çerçevede yürüyeceğini baştan konuşun. Kapsam ve süre teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir; destek maddesi de bu yazılı kapsamın parçası olmalıdır.

Küçük içerik değişikliklerini, yani metin düzeltmesi ya da fotoğraf güncellemesini kimin yapacağı da net olmalıdır. Siteyi kendiniz güncelleyecekseniz, yönetim paneli için kısa bir eğitim almak sürecin en verimli adımlarından biridir. Kaydedilmiş bir eğitim videosu ya da yazılı kısa kılavuz, aylar sonra bir şeyi unuttuğunuzda sizi ajansa bağımlı kılmaz.

Site, yayına girdikten sonra gelişmeye devam eder: hizmetleriniz değişir, yeni sorular gelir, yeni sayfalar gerekir. Müşterilerin sorduğu soruları düzenli olarak sayfalara eklemek ve ölçüm verilerine bakıp zayıf sayfaları iyileştirmek, siteyi canlı tutar. Sitenin pazarlamadaki yerini ve bütçeyle ilişkisini dijital pazarlama bütçesi rehberiyle birlikte değerlendirmek, kararlarınızı daha sağlam yapar.